عوامل موثر بر تولید طیور تخم گذار

فاکتورهای متعددی مانع از تولید تخم می شوند. شناسایی علت کاهش ناگهانی تولید تخم یک گله ، نیاز به بررسی تاریخچه آن گله دارد.

تولید تخم می تواند تحت تاثیر عوامل ذیل قرار بگیرد.

کمیت و کیفیت غذای مصرفی ، آب مصرفی ، شدت و طول مدت روشنایی ، عفونت های انگلی ، بیماری ها و تعداد زیادی از عوامل محیطی و مدیریتی.

1 – عوامل غیر عفونی 

1 -1 –  ازدیاد سن 

جوجه ها می توانند سالها زنده مانده و تولید تخم را برای تعداد زیادی از این سالها ادامه دهند، اگرچه بعد از 2 یا 3 سال تعدادی از مرغان ، کاهش مشخصی 

را در تولید نشان می دهند. این حالت برای پرنده ای به پرنده دیگر متفاوت است. 

مرغان تخم گذار به خوبی می توانند به مقدار زیادی برای 50 تا 60 هفته تخم تولید کنند و سپس وارد یک دوره استراحت به نام تولک شوند.

مرغان تخم گذار ضعیف و مسن اغلب واجد طول دوره تولک بیشتری بوده و کم تر تخم می گذارند.

⇐⇐⇐⇐⇐⇐⇐⇐ مطالعه مطلب اثرات آنزیم فیتاز در عملکرد مرغات تخم گذار و گوشتی ⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒

2 -1 –  تغذیه نامناسب در پرورش مرغ تخم گذار

مرغان تخم گذار برای اینکه مدت زمان زیادتری در پیک تولید تخم بمانند نیاز به یک جیره بالانس شده کامل دارند.

تغذیه ناکافی می تواند باعث توقف تولید تخم شود.

سطوح ناکافی انرژی ، پروتئین و کلسیم می تواند باعث کاهش تولید تخم شود.

بنابراین این نکته حائز اهمیت است که مرغان تخم گذار با یک غذای بالانس شده مخصوص خودشان تغذیه شوند.

تغذیه با غذاهای که همه قسمت های آن شامل غلات و غذای خشبی باشد ، می تواند باعث به هم خوردن بالانس جیره شوند.

در بسیاری موارد عدم بالانس انرژی باعث مشکلات دیگری شبیه پرولاپس اویداکت شود.

پرولاپس ممکن است زمانی که پرنده خیلی چاق یا تخم خیلی بزرگ باشد رخ دهد و لوله تولیدمثلی پرنده توسط تخم به بیرون کشیده شود.

پرولاپس باعث آسیب دائمی به مرغ شده و در بسیاری موارد کشنده است.

الف) نمک

حیوانات یک تمایل ذاتی به مصرف نمک دارند. تغذیه با جیره فاقد نمک منجر به افزایش نوک زدن به پرها و کاهش تولید تخم مرغ می شود.

در بیشتر حیوانات ،نمک به صورت کلرید سدیم به جیره آنها اضافه می شود.

ید به ندرت به عنوان یک ترکیب جداگانه اضافه می شود.

در عوض نمک یددار به طور معمول اضافه می شود ، نمک کبالت ید دار اغلب در جیره خوک ها و نشخوارکنندگان اضافه می شود.

این نمک می تواند بدون هیچ مشکلی در جیره طیور اضافه شود . این نوع نمک معمولا آبی است.

سدیم یک ماده غذایی اصلی است که نقش اساسی در پایداری حجم آب بدن و ph خون و روابط اسمزی صحیح بازی می کند.

همواره کاهش مصرف سدیم می تواند باعث فقدان اشتها شود. 

کمبود سدیم اثر نامناسبی روی استفاده از پروتئین و انرژی جیره داشته و بازده تولیدمثلی را کاهش می دهد.

کلر نیز یکی از اجزای غذایی اصلی است. 

کلرید هیدروژن که از پیش معده ( پروونتریکولوس) آزاد می شود برای هضم مهم است.

ب) کلسیم

پوسته تخم از از کربنات کلسیم تشکیل شده است.در طول پرورش ، نیاز پولت ها به کلسیم کم است.

اما زمانی که اولین تخم تولید می شود. مصرف کلسیم ناکافی منتج به کاهش تولید و کاهش کیفیت پوسته تخم می شود.

مرغان کلسیم را در استخوان ذخیره می کنند. این استخوان های تخصصی شده قادر به برداشت سریع کلسیم هستند.

زمانی که کلسیم ذخیره شده خارج شود استخوان ها شکننده می شوند و در موارد شدید مرغان قادر به ایستادن نیستند.

این حالت تحت عنوان خستگی مرغان در قفس نامیده می شود . پرندگانی که روی زمین یا روی کف بستر پرورش می یابند کلسیم و فسفر را دوباره از طریق مصرف مدفوع به دست می آورند و دچار خستگی مرغان در قفس نمی شوند.

کلسیم که در جیره می تواند توسط سنگ آهک و یا صدف خوراکی تامین شود .

اندازه ذرات می تواند کلسیم قابل دسترس را متاثر سازد. به طور معمول ذرات کلسیم بزرگتر نسبت به ذرات کلسیم کوچکتر آهسته تر منتشر می شوند. 

و این ممکن است برای روند پیوسته تولید تخم مهم باشد.

خصوصا در دوره تاریکی یعنی زمانی که پرندگان به طور معمول غذا نمی خورند.

استفاده از سنگ آهک دولومیت به طور دوره ای در جیره غذایی پیشنهاد می شود. 

اگر چه سنگ آهک دولومیت ( که در صنعت فولاد استفاده می شود) هرگز نباید در غذای طیور وارد شود. 

سنگ آهک دولومیت حاوی حداقل 10 درصد منیزیم است که با کلسیم باند شده و با آن بر سر مکان های جذب روده رقابت می کند . 

پیامد استفاده از سنگ آهک دولومیت عدم دسترسی کافی به کلسیم است.

پرندگان جوان نباید با سطح بالای کلسیم جیره تخم گذاری تغذیه شوند، زیرا باعث عدم بالانس نسبت کلسیم به فسفر می شود که با همه گیری بالایی ، باعث مرگ و میر می شود.

ج) ویتامین D

ویتامین D برای جذب و استفاده صحیح از کلسیم لازم است. 

سطح ناکافی از ویتامین D سریعا باعث ایجاد کمبود کلسیم می شود و تولید تخم کاهش می یابد.

ویتامین D به دو صورت D3 و D2 در غذا وجود دارد. در بیشتر حیوانات کارایی هر دو مساوی است.

در پرندگان ویتامین D3 به طور قابل توجهی فعال تر از D2 است . 

بنابراین در جیره طیور ویتامین D باید به صورت D3 اضافه گردد.

همچنین افزایش ویتامین D  ،باعث افزایش جذب کلسیم و سپس منتج به هیپر کلسیمی می گردد ، این امر باعث کاهش تولید تخم می شود.

بیشتر گونه های حیوانی تا 10 برابر نیازشان توانایی تحمل ویتامین D  اضافی را برای مدت طولانی دارند .

در فرصت زمانی کوتاه طیور توانایی تحمل 100 برابر نیازشان را دارند. 

ویتامین D مازاد بر نیاز در جیره مطلوب طیور نیست.

د) پروتئین

نیاز غذایی به پروتئین بر اساس نیاز به اسید آمینه که واحد های تشکیل دهنده پروتئین ها می باشند، بنا شده است.

در پروتئین های بدن 22 اسید آمینه وجود دارد که همه آنها از لحاظ فیزیولوژیکی مهم و اصلی اند.

طیور قادر به سنتز بعضی از این اسید آمینه ها نیستند.

بنابراین لازم است در جیره اضافه شوند .

نیاز به اسید آمینه ها بسته به نوع تولید (رشد- تخم گذاری) سن ، نوع ، نژاد و سویه متغیر است. متیونین اسید آمینه است که اغلب در تخم گذاری کمبود آن دیده می شود.

زمانی که پولت ها وارد مرحله تخم گذاری می شوند نیاز آنها به پروتئین ، ویتامین و مواد معدنی (مینرال) در روز افزایش می یابد .

و این از آن جهت است که این مواد در تخم به کار می روند.

اگر پروتئین موجود در غذا کم باشد یا اسیدآمینه های مورد نیاز فراهم نشود، تولید تخم ضعیف شده و میزان جوجه درآوری کاهش می یابد.

و) چربی

چربی در جیره منبع انرژی ، لینوالئیک اسید  و اسیدهای چرب ضروری است. کمبود لینولئیک اسید باعث کاهش تولید تخم می شود.

چربی های جیره همچنین به عنوان حاصل ویتامین های محلول در چربی بوده و تعدادی از چربی ها برای جذب ویتامین ها ضروری اند.

در واقع نقص در جذب ویتامین های محلول در چربی (E-K-D-A ) مهم ترین نتیجه کمبود چربی در جیره غذایی است.

ی) فسفر

نقش تغذیه ای فسفر به طور تنگاتنگی وابسته به کلسیم است . 

هر دو جزء اصلی استخوان هستند.

نسبت کلسیم به فسفر جیره روی جذب این دو اثر می گذارد و افزایش هر کدام از این دو مانع جذب دیگری شده و می تواند باعث کاهش تولید و کیفیت تخم و میزان جوجه درآوری شود.

علاوه بر فعالیت آن در استخوان ، فسفر نقش اولیه ای در متابولیسم کربوهیدرات و نقش فعالی در متابولیسم چربی ایفا می کند ، علاوه بر این نیز باعث تنظیم تعادل اسید بدن می شود.

3 -1 –  بوتولیسم

بوتولیسم باعث مسمومیت حاد می شود . مسمومیت به وسیله مصرف نوروتوکسین تولید شده توسط باکتری کلستریدیوم بوتولینوم ایجاد می شود.

این حالت به طور معمول زمانی رخ می دهد که لاشه های پرندگان مرده جمع آوری نشده در سالن ، غذاهای فاسد شده و سایر مواد ارگانیک فاسد شده را مصرف کنند.

تالاب ها یا سایر منابع آب های راکد ، مناطقی اند که اغلب مواد فاسد شونده ای که ممکن است حاوی توکسین باشند، در آن ها یافت می شوند.

2 – مشکلات مدیریتی در تولید طیور تخم گذار 

1 -2 –  گرسنگی

اگر مرغان برای چندین ساعت از غذا محروم شوند ، کاهش در تولید تخم مرغ رخ خواهد داد.

میزان کاهش در تولید تخم وابسته به زمانی است که از غذا محروم مانده اند .

باید مطمئن بود که پرندگان دسترسی کافی به غذای کاملی که نیاز تغذیه ای آنها را فراهم می کند ، دارند.

غذاهایی که در خارج برای بیش از 2 هفته ذخیره می شوند ، ممکن است کپک زده باشند. اگر غذا مطلوب باشد باید از رده خارج شود.

در ضمن میزان ویتامین غذا در زمان های ذخیره طولانی کاهش می یابد.

2 -2 –  تشنگی

آب هنوز به عنوان مهمترین غذای اصلی شناخته می شود.

آب به تنهایی قسمت اعظمی از بدن را که حدود 70 درصد وزن نهایی بدن است تشکیل می دهد. 

دسترسی به آب بسیار مهم بوده و فقدان آب برای چندین ساعت شاید باعث کاهش تولید تخم مرغ شود.

مرغان به کمبود آب نسبت به کمبود غذایی حساس ترند . 

میزان آب مورد نیاز با دمای هوا ، رطوبت ، ترکیب جیره و میزان تولید تخم ارتباط دارد.

به طور معمول اینطور در نظر گرفته می شود که طیور تقریبا دو برابر دان مصرفی آب می نوشند . 

اما میزان آب مصرفی خصوصا در هوای گرم بسیار متغیر است.

3 -2 –  طول ناکافی روز

مرغان برای تولید تخم نیاز به 14 ساعت روشنایی دارند. 

شدت نور باید به حدی باشد که بتوان در بالای سر پرنده روزنامه خواند .

کاهش طول روز در پائیز و کوتاه تر شدن آن در زمستان به عنوان عامل کاهش شدید و حتی تولید تخم تصور می شود.

مگر این که نور مورد نیاز تامین گردد. زمانی که تولید قطع شود پرنده وارد تولک می شود.

انتظار می رود مرغانی که فقط تحت نور طبیعی قرار دارند ، تولید مجدد تخم را در بهار آغاز کنند.

4 -2 –  دمای بالای سالن

دمای بالا باعث مشکلات شدیدی در انواع طیور می شود. غذای مصرفی ، تولید تخم ،

اندازه تخم و جوجه درآوری تحت شرایط استرس حرارتی به طور منفی رخ می خورد.

سایه ، تهویه و استفاده از آب سرد اثرات منفی استرس حرارتی را کاهش می دهد.

3 – عوامل عفونی

1 -3 –  کوکسیدیوز

کوکسیدیوز یک بیماری تک یاخته ای است که اسهال و آنتریت در طیور شناخته می شود.

برخلاف سایر میکروارگانیسم های آلوده کننده طیور ، کوکسیدیاها را هر جایی که طیور در آن پرورش می یابند، می توان یافت.

کوکسیدیوز می تواند به صورت خیلی خفیف تا خیلی شدید بروز نماید. 

سویه های خاص از کوکسیدیاها به طور گوناگون پرنده را مبتلا می سازند که این باعث تفاوت در علائم می شود.

اسهال خونی ، مرگ و میر بالا ، لاغری و کاهش مشهود در مصرف غذا ، اسهال و کاهش در تولید تخم در مرغان تخم گذار و سستی عمومی .

به طور معمول در جیره غذایی طیور کوکسیدیواستات اضافه می گردد و به علاوه واکسن زنده آن نیز موجود می باشد.

2 -3 –  برونشیت عفونی طیور

برونشیت عفونی واگیرترین بیماری تنفسی طیور است. ویروس برونشیت عفونی مقاومت متوسطی داشته و توسط ضدعفونی کننده های معمولی از بین می رود.

برونشیت عفونی فقط در جوجه ها رخ می دهد(برونشیت عفونی از برونشیت بلدرچین که بلدرچین باب وایت را مبتلا می کند متفاوت است.) 

جوجه ها در تمام سنین به برونشیت عفونی حساس اند. در مرغان تخم گذار با علائم تنفسی ( و تنفس با  دهان باز ، عطسه و سرفه ) و کاهش آشکار تولید و تخم همراه است.

کیفیت تخم نیز تحت تاثیر برونشیت عفونی قرار می گیرد. کیفیت پوسته ضعیف و نامنظمی های پوسته (پوسته نرم و شکننده ) ممکن است مدت طولانی بعد از شیوع بیماری باقی بماند . 

جوجه هایی که به برونشیت عفونی خصوصا در هفته های اول زندگی آلوده می شوند ،ممکن است هرگز تخم گذار خوبی نشوند.

درمان موثری برای برونشیت عفونی وجود ندارد .

اگر چه استفاده از آنتی بیوتیک به مدت 3-5 روز بعد از بیماری ممکن است در جلوگیری از عفونت ثانویه کمک کند.

برای جلوگیری از بیماری می توان از واکسن استفاده نمود.

3 -3 –  آنفلوانزای طیور

آنفلوانزای طیور یک بیماری ویروسی است که دستگاه های عصبی ، هاضمه و تنفسی تعدادی از گونه های پرندگان را مبتلا می کند.

ویروس آنفلوانزای طیور به وسیله شدت بیماری که ایجاد می کند طبقه بندی می شود و شامل سویه های فاقد پاتوژنیستی و پاتوژنیستی کم باعث علائم تنفسی ( عطسه و سرفه ) و اسهال می شود. 

میزان مرگ و میر معمولا پائین است . 

شکل با پاتوژنیسته زیاد باعث تورم صورت ، سانوز ، استرس تنفسی و دهیدراتاسیون می شود . نقاط سفید و قرمز تیره (ایسکمی ، سیانوز) در روی تاج و پای جوجه ها دیده می شود.

مرگ و میر بین کم تا 100 درصد متغییر است .

کاهش تولید تخم وابسته به شدت بیماری است.و میتواند شدید باشد.برای آنفلوانزا درمان اختصاصی وجود ندارد.

ترجیحا بهبودی خودبخودی است.

پرندگانی که هفت روز بعد از عفونت کشتار می شوند ، دلیل واضحی برای نشان دادن بیماری آنفلوانزا در آنها وجود ندارد.

گله های آلوده باید در جایی که هستند در قرنطینه شوند.

قرنطینه باید تا زمانی که گله می خواهد از سالن خارج شود ادامه یابد.دوره بیماری آنفلوانزا 10-14 روزه هست.

اما پرندگان بهبود یافته ویروس را تا 3 هفته در مدفوع دفع می کنند.

تخم این مرغان برای مصرف سالم است. ولی پوسته باید شسته شده و بهداشتی شود. 

بستر و کود طیور باید قبل از اینکه در زمین های زراعی به کار رود به صورت کامپوست در بیاید.

4 -3 –  آنسفالومیلیت طیور

این بیماری ویروسی پرندگان جوان را مبتلا می سازد این بیماری با ترمور لرزش و عدم هماهنگی به خصوص در ناحیه سر و گردن جوجه ها و افزایش سطح مرگ و میر مشخص می شود. 

جوجه های بهبود یافته بعد از بلوغ جنسی ممکن است دچار کاتاراکت شوند .

در مرغان مبتلا کاهش در تولید تخم و جوجه درآوری قابل ذکر است . 

مرغان تخم گذار علائم بالینی را زمانی نمایش می دهند که عفونت وارد گله شده است.

اگر چه میزان تولید با یک کاهش تدریجی در تولید تخم که بیش از 2 هفته به طول نمی کشد ، همراه می باشد. در گله های مادر کاهش در جوجه درآوری قابل توجه است.