استرس گرمایی در مرغان تخم گذار درون قفس 

اثرات منفی حاصل از استرس گرمایی در طیور در اثر سایر فاکتورهای محیطی مانند تراکم ،

محدودیت های تغذیه ای و آب آشامیدنی ، عدم تهویه کافی ، واکنش های واکسیناسیون ، وجود سایر بیماری ها و انگل ها تشدید خواهد شد.

یک مرغ تخم گذار ، با جیره غذایی عادی و تخمگذار به میزان 80% میتواند 180 کیلو کالری گرما در روز تولید کند

بنابر این ، 10 هزار مرغ تخمگذار به اندازه یک کوره که در آن 231 لیتر سوخت می سوزد گرما تولید خواهد نمود . 

بدین معنی که در یک روز گرم تابستانی ، نقص در سیستم تهویه می تواند باعث افزایش دمای داخل آشیانه ، تا حدود 16 درجه در یک ساعت گردد.

مرغ در شرایط عادی و در دمای مناسب برای زندگی 22-25 درجه سانتیگراد دمای بدن خود را به سه طریق تنظیم می نماید.

1. تماس( Conduction ) : در اثر تماس با سطوح خنک تر از بدن مانند کف آشیانه ، اطراف تراف ها و…
2. انتقال (Convection ) : انتقال هوای گرم بدن به هوای خنک تر اطراف
3. انتشاری ، تشعشعی ( Radiation ): روش الکترومغناطیسی حرکت گرما از سطوح گرم تر به سطوح خنک تر

وقتی مرغ تخم گذار در یک محیط خیلی گرم (35 – 38 ) درجه سانتی گراد قرار گیرد

بایستی نسبت به کاهش گرمای تولیدی بدن اقدام نماید .

بدین منظور مرغ بلند شده ، بالهایش را باز می کند و خودش را حتی الامکان از بقیه پرندگان جدا می سازد . 

در ادامه برای کاهش دمای بدن بایستی با عمل تبخیر این روند  ادامه یابد.

با توجه به اینکه تبخیر آب گرمای زیادی لازم دارد یک راه موثر برای خنک کردن بدن است. 

از طرف دیگر با توجه به اینکه ماکیان فاقد غدد عرق هستند

بدین منظور با افزایش حرکات تنفسی این کار را انجام می دهند .

مرغ ها به آسانی می توانند تنفس خود را 10 برابر حالت طبیعی افزایش دهند .

حرکات مداوم گلو سبب جریان هوا به داخل و خارج ناحیه گلو شده و سبب افزایش تبخیر بدون اینکه هوا داخل ریه ها شود می گردد.

در خلال یک روز گرم و خشک این روش بسیار موثر است . اما در روزهای گرم و مرطوب احتیاج به له له زدن بیشتر جهت خنک شدن می باشد.

این تبخیر نیاز به دسترسی به یک منبع آب سالم و تازه دارد. 

گرمای ایجاد شده در اثر این فعالیت بایستی از آشیانه انتقال داده شود.

و بدین منظور با استفاده از تهویه گرما را از پرنده و ساختمان در هوای گرم می توان انتقال داد.

نقش تهویه در استرس گرمایی طیور

1. تخلیه هوای حاوی رطوبت و گرما
2. ورودی هوای تازه به داخل سالن 
3. هدایت نمودن ورود هوا از همه قسمت ها 
4. نگهداری و حفظ جریان هوا با خروج هوای گرم و مرطوب مابین پرندگان 
5. صدمه زدن از طریق حشرات و جلوگیری از افزایش حشرات. 

عوامل موثر در سیستم تهویه 

1. ظرفیت کل فن های سیستم تهویه بر اساس 3/5 لیتر در ثانیه برای هر مرغ تخم گذار در نظر گرفته شود.
2. ورودی های هوا ( بر اساس 0/18 متر مربع به ازای هر 500 لیتر در ثانیه )
3. مناسب بودن وضعیت بانل های ورودی هوا
4. وضعیت فشار استاتیک هوا و بکارگرفتن آن در نشان دادن و فراهم نمودن شرایط مکش (بکار گرفتن فشار منفی)

ظرفیت اگزوزفن در آشیانه مرغ تخمگذار از روی اندازه و قدرت آنها مشخص می گردد .

جدول زیر به عنوان راهنما در نظر گرفته شده است.

در استرس گرمایی در مرغان تخمگذار چه اتفاقی می افتد.

هرچند گاهگاهی ممکن است در اثر استرس گرمایی تلفات در گله های تخم گذار دیده شود.

ولی پیامد اصلی اقتصادی استرس گرمایی نمی باشد. اغلب مرغ های تخم گذار خود را با استرس ها تطبیق می دهند

اما این پروسه ، بسیاری از شرایط حیاتی ، داخلی و خارجی ، را دچار تغیرات اساسی می کند .

که در اینجا تغییرات قابل مشاهده خارجی ذکر می گردد.

تغذیه 

مصرف خوراک مرغ از نظر میزان دریافت وابسته به دمای محیط می باشد.

تا دمای 27 درجه سانتی گراد دریافت خوراک تاثیر چندانی در تولید نداشته است. 

مگر اینکه منجر به کمبود مواد تغذیه ای که در حداقل میزان خود در جیره هستند .

در دمای بیش از 27 درجه سانتی گراد ، دمای بدن پرنده افزایش یافته  سبب کاهش میزان دریافت غذا می گردد.

بدنبال کاهش دریافت غذا ، اولین پاسخ تغییر در اندازه وزن تخم مرغ است که در جدول نشان داده شده است

و بصورت کاهش در متوسط وزن تخم مرغ منعکس می شود .

برای محیط های خیلی سرد تا خیلی گرم به طور تقریبی 3 گرم برای هر تخم مرغ کاهش یافته

که منتج به افزایش تخم مرغ های متوسط و ریز می شود که بنظر می رسد

قسمت عمده در اثر کاهش مقدار پروتئین جذب شده در دمای بالاتر می باشد.

در صورت افزایش دما به بیش از 32 تا 35 درجه سانتی گراد میزان تولید تخم مرغ نیز کاهش می یابد.

همچنین میزان دریافت کل مواد مغذی جهت تولید طبیعی تخم مرغ نیز صورت نمی گیرد .

جدول – 1 : اثر درجه حرارت در مصرف غذا ، وزن بدن و اندازه تخم مرغ 

مصرف جیره های غذایی نامناسب در دوران پرورش و تولید که باعث افزایش چربی در محوطه بطنی ، اطراف قلب ، ریه ها و کلیه می شود.

منجر به کاهش ظرفیت تحمیلی دستگاه تنفس نسبت به گرما می گردد

و در نتیجه اینگونه پرندگان حساسیت دوچندان نسبت به افزایش دما یا تنش گرمایی را نشان می دهند.

کاهش کیفیت پوسته تخم مرغ که بصورت مکرر در اثر استرس گرمایی در طیور ایجاد می شود.

و ندرتا در اثر عدم دریافت کافی کلسیم می باشد.

چون اغلب گله های تخم گذار تجاری مقدار کافی کلسیم برای تشکیل پوسته حتی در صورت دریافت غذای  کمتر روزانه در جیره پیش بینی می شود.

حداکثر دریافت کلسیم روزانه توصیه شده برای مرغ تخمگذار 4 گرم است .

که این مقدار اگر 90 گرم غذا پرنده دریافت کند با غذای حاوی 4/4% کلسیم یا غذا با 3/6% کلسیم بعلاوه 20  کیلوگرم پوسته صدف یا کربنات کلسیم در هر تن حمایت شده و تامین می گردد. 

تغییر در کیفیت پوسته تخم مرغ در اثر استرس گرمایی در طیو ناشی از کمبود کلسیم جیره نیست

و بیشتر در اثر تغییرات متابولیکی داخل بدن مرغ ایجاد می گردد.

پرنده به منظور خنک شدن شروع به افزایش تنفس (Pantiny ) می نماید. 

در نتیجه میزان کربن دی اکسید بیشتری دفع می گردد ، این عمل منجر به قلیایی شدن خون می گردد.

که قدرت نگهداری و حمل کلسیم برای پوسته را کاهش می دهد و چنین حالتی را نمی توان با افزایش کلسیم جیره درمان کرد.

سایر مواد معدنی موجود در جریان خون تحت استرس گرمایی قرار می گیرد

یکی از مهترین آنها فسفر است که نیاز به این ماده در دمای بالا افزایش می یابد.

در نظر گرفتن حداقل فسفر وقتی توام با استرس گرمایی در طیورباشدمیتواندسبب افزایش مرگ و میرخصوصا در پرندگان مسن تر گردد.

بدنبال افزایش مصرف آب در اثر افزایش دما ، میزان رطوبت مدفوع افزایش می یابد.

که می تواند منجر به مشکلاتی در جمع آوری کود شده و همچنین سبب افزایش تخم مرغ کثیف و آلوده شدن پرهای مرغ ها می گردد.

افزایش دمای محیط سبب کاهش ماندگاری ویتامین ها شده و ثبات آنها در غذا پائین می آید .

چند توصیه برای به حداقل رساندن استرس گرمایی در طیور و مرغان تخم گذار داخل قفس 

1. مهیا نبودن حداقل 3/5 لیتر در ثانیه ظرفیت تهویه فن ها برای هر پرنده ، این مقدار در شرایط تراکم بیشتر ممکن است به 2 برابر افزایش یابد.
2. ورودی هوا به طور خوب و کافی در نظر گرفته شود تا جریان یکنواخت ورود هوا در سرتاسر سالن وجود داشته باشد. در آشیانه های با بیش از 3 ردیف قفس نیاز به ورودی هوا از هر دو طرف سالن می باشد. 
3. فشار استاتیکی جریان هوا اندازه گیری و کنترل شود.
4. نگهداری ، بازرسی ، تعمیر و تمیز کردن مرتب فن ها بمنظور کارکرد کامل و مناسب آنها صورت گیرد .
5. آماده نگهداشتن سیستم تولید الکتریسیته اضطراری و تست روزانه آن .
6. نصب دستگاههای مه پاش ، تولید بخار ، رطوبت زای مناسب به منظور خنک نمودن هوا در ورودی ها 
7. بکار بردن مواد ساختمانی مناسب در ساختمان دیوارها با R20  و برای سقف با R28 که سبب کاهش اثرات حرارت خورشید گردد.
8. حفظ سرعت جریان هوا با توجه به نقش آن در کاهش دما از طریق تبادل حرارت .

استرس گرمایی دارای اثرات منفی در سیستم ایمنی پرنده می باشد. 

به همین دلیل کاربرد واکسن ها در زمانی که هوا بسیار گرم است توصیه نمی شود. 

چنانچه از روش اسپری در گله های تخم گذار استفاده میشود. و نسبت به کاهش تهویه به منظور پخش مناسب واکسن در زمان اسپری اقدام گردد .

که در شرایط گرمای شدید عملی نبوده و چنانچه ضرورت واکسیناسیون باشد بایستی در خنک ترین زمان شبانه روز به کار گرفته شود تا کاهش تهویه و اثرات پان به حداقل برسد. 

آب آشامیدنی 

1. مصرف آب بایستی مورد بررسی قرار گیرد 10 هزار مرغ تخمگذار با حداکثر تولید میزان 2000 لیتر در دمای طبیعی در خلال روز خواهد بود دمای بالای 32 درجه سانتیگراد سبب افزایش مصرف آب بیش از 50% می گردد.
2. اطمینان از سیستم آبرسانی و فشار کافی همراه با حجم مناسب آب خنک در سرتاسر آشیانه ، فیلترهای آب و شیر تنظیم فشار بایستی بطور مرتب سرویس شود.
3. چک نمودن جریان آب و دمای آن در انتهایی خط آبرسانی در خلال روز گرم بصورت روزانه .
4. درمان آب با ترکیب پلی فسفات یا کلرین ممکن است برای پیشگیری از رشد باکتری های آهن دوست و همچنین رسوب نیرال ها توصیه می شود.