استرس در طیور و روش های مقابله با آن

•  چرا استرس در گله های طیور اهمیت دارد؟
•  ضرر و زیان ناشی از استرس در گله های طیور چگونه است؟
•  چگونه می توان این زیان ها را کاهش داد؟

استرس در گله طیور اجتناب ناپذیر است

پاسخ به هرگونه تغییر و انحراف از شرایط طبیعی فیزیولوژیک بدن، ” استرس “ نامیده می شود.

انواع استرس و عوامل مهم ایجاد آن

استرس مدیریتی و درمانی( انتقال و حمل و نقل، واکسیناسیون، نوک چینی، استفاده از داروها)
استرس پاتولوژیک (قرار گرفتن در معرض انواع عوامل عفونت زای رایج)
استرس رفتاری (ترس، تند خویی کارگر سالن)
استرس اجتماعی(تراکم بیش از حد، عدم یکنواختی وزن گله)
استرس فیزیولوژیک(رشد سریع، پروسه بلوغ، شروع تخمگذاری)
استرس تغذیه ای (کمبود مواد مغذی ، مشکلات مصرف خوراک)
استرس محیطی(شدت نور، رطوبت بستر، تهویه نامناسب، سطوح بالای آمونیاک)
استرس آب و هوا(گرمای بیش از حد، سرمای طاقت فرسا، رطوبت بالا)

استرس حرارتی

دلایل اهمیت استرس گرمایی در طیور

طیور توانایی عرق کردن ندارد
نگاه مختصر به فیزیولوژی طیور در مقابل استرس گرمایی
• تنظیم میزان جریان خون در بافت های سطحی مخصوصا تاج ، ریش و پاها
• اتساع عروق خونی سطحی بدن و افزایش جریان خون در آنها
• باز نمودن پرها

• افزایش مصرف آب

• کاهش مصرف غذا

اگر دما باز هم زیادتر شود:

کاهش توانایی دفع حرارت از طریق تشعشع، انتقال و جابجایی
له له زدن (دفع حرارت از طریق تبخیر آب از سطح درونی دستگاه تنفسی)
اگر هوای تنفسی خیلی مرطوب باشد کارآیی این روش بسیار محدود می شود.

استرس گرمایی در طیور منجر به افزایش تعداد تنفس، افزایش pH خون، اختلال توازن اسید – باز،کاهش توان تولید، تولید لاشه هایی با چربی بیشتر، افزایش دفعالکترولیتهای خون، رقیق شدن خون و کاهش هماتوکریت می شود.

پاسخ عصبی- هورمونی بدن به استرس

ترشح کورتیکوتروپین

ترشح آدرناکورتیکوتروپین

ترشح کورتیزول

عوارض استرس

• سرکوب سیستم ایمنی
• کاهشعملکرد
• کاهش کیفیت لاشه
• عدم هموستازی کلسیم

اثرات استرس بر روی سیستم ایمنی: (سرکوب پاسخ ایمنی)
مهار :تکثیر لمفوسیت ها، تولید ایمنوگلوبین ها، تولید سیتوکین ها
اختلال در پاسخ ایمنی
کاهش مقاومت در بیماری

اثر استرس بر کیفیت لاشه

•  افزایش تولید اسید لاکتیک(اسیدی شدن بیشتر بافت
•  افزایش pH لاشه
•  افزایش تجزیه ATPATP و ناکافی بودن آن برای تولید ماهیچه
•  کاهش ابقا پروتیئن در بدن

اثرات استرس بر روی کاهش عملکرد

هورمون های ترشح شده در زمان وقوع استرس

اولویت بندی بدن برای صرف مواد مغذی( به ترتیب عصبی، احشایی ، استخوانی، عضلانی )
 

• کاهش استفاده از مواد مغذی در جهت افزایش تولید
•  کاهش اشتها
•  تغییر مورفولوژی روده به دلیل دهیدراتاسیون(کاهش سطح جذب)
• افزایش ترشح هورمونهایی مانند هورمونهای مترشحه از تیروئید
  • افزایش ضریب تبدیل
  • کاهش تولید
  • افزایش بروز اختلالات متابولیک مانند آسیت

اثرات استرس بر هموستازی کلیسم

• تداخل گلوکوکورتیکوئید با جذب روده ای کلسیم از طریق مهار ساخت پروتئین حامل کلسیم در روده
• افزایش دفع اداری کلسیم

• اختلال در هموستازی کلسیم
     افزایش مشکلات اسکلتی(پوکی استخوان)
     افزایش اختلال در تولید پوسته مناسب در تخم مرغ
     آسیت

مکمل دارویی برا ی کاهش عوارض استرس

•  ویتامین C
•  ویتامین A
•  بتائین
•  تریپتوفان
•  منیزیم

ویتامین C

ویتامین C در فرم ال-اسید اسکوربیک به عنون یک ماده طبیعی می باشد که در متابولیسم نقش دارد.
قابلیت دسترسی زیستی آن نسبت به د-اسکوربیک اسید که فرم سنتز شده آن می باشد، بیشتر است.

• حفاظت از سلول در مقابل رادیکال های آزاد

• تقویت سیستم ایمنی

ویتامین A

• کمک به تولید آنتی بادی ها در شرایط استرس ( Ferket and Qureshi, 1992 )
• مفید برای عملکرد مرغان تخم گذار تحت شرایط استرس
•  تولید ایمنوگلوبولین ها بعد از واکسیناسیون NDV 

منیزیم

•  منیزیم در ترکیب استرس پک در فرم کلیت با اسید آلی است
  (منابع آلی منیزیم) و قابلیت دسترسی ۲ تا ۵ برابر بیشترمی باشد.
•  در ارتباط با فعالیت سیستم عصبی –ماهیچه ای
•  ATP ذخیره شده در سلول به فرم نمک منیزیم می باشد.
•  کوفاکتور تریپتوفان در سیستم عصبی مرکزی در تولید سرتونین

تریپتوفان L-Tryptophan

•  کاهش رفتار تهاجمی
•  تنظیم کننده ایمنی

بتائین با مصرف انرژی کمتر برای پمپ های یونی و افزایش انرژی برای ویلی های روده به حفظ آب درون سلول کمک می کند.

بتائین

• اسمولیت 
• اسهال
•  استرس گرمایی
•   هضم

استرس پک

حاوی ترکیبات طبیعی بدون هیچ گونه ماده شیمیایی

به پرنده در شرایط استرس کمک می کند تا:
مکانیسم دفاعی بدن را افزایش دهد
عملکرد را بهبود بخشد.
هزینه های درمانی را کاهش می دهد
تلفات را کاهش می دهد

توصیه مصرف

یک کیلو در ۱۰۰۰ لیتر آب به مدت ۳ تا ۵ روز

گروه علمی-تحقیقی رادین فیدار