نقش ويتامين C در ایمنی طیور

مقدمه

 

سنتز ويتامين C در جوجه‌های يک روزه و طيور بالغ تحت استرس به مقدار مناسب انجام نمی پذيرد.  ويتامينCباعث افزايش پاسخ های هورمونی و سلولی و همچنين افزايش مقاومت پرندگان و ایمنی طیور نسبت به آلودگی های ناشی از ا‌یكولای و مايكوباكتريوم آويوم، نيوكاسل و بيماريهای عفونی بورس و مارک می گردد.

ويتامينC در ايفای نقش آنتی اكسيدانی خود باعث استحكام غشاهای لكوسيت‌ها می شود و همچنين وجود مقادير مناسب اين ويتامين باعث افزايش فعاليت فاگوسيتوزی نوتروفيل ها می گردد.

در شرايط استرس گرمايی اين ويتامين از طريق تأثير بر روی كاهش سنتز گلوكوكورتيكوئيدها باعث تخفيف اثرات استرس می گردد.

با افزودن مقادیری از ويتامينC  به جیره غذایی ،كاهش عملكرد سيستم ايمنی ناشی از كورتيكواسترون و استرس گرمايی تقليل می يابد.

تفاوت در اثرات مفيد ناشی از افزودن ويتامينC در جيره را می توان به ناپداری اين ويتامين در بعضی از شرايط نگهداری آن مربوط دانست.

 

منابع ویتامین C

 

در شرایط طبیعی حاکم در طبیعت ، طیور از توانایی بالقوه تامین نیاز های خود از طریق مصرف انتخابی مواد غذایی از اسید آسکوربیک برخوردارند . در شیوه پرورش آزاد امکان تامین اسید اسکوربیک با مصرف مواد غذایی از اسید اسکوربیک به صورت محدود وجود دارد.

و این در حالی است که ترکیبات به کار گرفته شده در جیره غذایی طیور عاری یا دارای مقدار بسیار کمی ویتامین c می باشد و منبع طبیعی آسید اسکوربیک در پرندگان ، بیوسنتز داخلی آن در کلیه است.

این روند در بدو تشکیل جنین آغاز شده و در تمام طول زندگی طیور تداوم دارد.

و میزان بیو سنتز تحت تاثیر عوامل متعدد مانند میزان رشد ، جنس، عوامل استرس زا( محیط، بیماری ها، واکسیناسیون، ….) قرار دارد.

 

متابولیسم ویتامین C

 

ویتامین C در آب محلول بوده و بلافاصله پس از مصرف به آسانی از روده ها به گردش خون راه می یابد حدود 75 درصد ویتامین C  مصرفی به طریقه انتقال فعال وابسته به انرژی سلولی و سدیم از روده جذب می شود و 25 درصد باقیمانده به وسیله میکرو فلور روده به مصرف می رسد و یا در روده اکسیده می شود.

میزان اسید اسکوربیک  در کلیه ها نسبت به سایر ارگان های بدن بسیار پایین بوده که نشانگر بازسازی سریع منابع به علت فعالیت متابولیک بالاتر است .

ویتامین C  مازاد بر نیازهای متابولیک از طریق کلیه ها دفع می شود و مقادیر جذب نشده به همراه توده مدفوع به خارج دفع می شود.

 

نقش ویتامین C  در بدن طیور

 

• ویتامین C مشارکت در بیوسنتز کلیسی تریول از تبدیل متابولیک ویتامین D در کلیه ها است . کلسی تریول هموستاز کلسیم در بدن را تنظیم نموده و بر پارامتر های تجارتی دخیل در کلسیفیکاسیون و تنظیم آن نیز تاثیر می گذارد.

• وجود ویتامین C برای بیو سنتز کلاژن به عنوان مهمترین بافت همبند مسئول حفظ الاستیسیته اندام ها و فراهم آوری بستری مناسب برای کلسیفیکاسیون کاملا ضروری است.
• ویتامین C ماکرو فاژ ها را هنگام فاگوسیتوز حفاظت نموده و در نتیجه موجب تقویت پاسخ ایمنی طیور با واسطه سلولی می شود.
• ویتامین C میزان تغییرات و مطابقت تولید کورتیکواسترون بدن طیور را که در استرس های محیطی و ایمنی طیور  نقش به سزایی دارند اهمیت به سزایی دارد.
• ویتامین C برای بیو سنتز آلدسترون در غدد فوق کلیوی جهت تنظیم و حفظ تعادل الکترولیت در بافت ها ضروری و حیاتی می باشد.  

 

نقش های اختصاصی  ويتامين  C  در سيستم ايمنی

 

1- عملكرد مؤثر و مناسب گلبول سفيد خون، فاگوسيتوز و كشتن اجرام بيماريزا ¹.

2- داشتن خاصيت ضد ويروسی مستقيم ²

3- داشتن خاصيت باكتری كشی مستقيم ³

4- تقويت توليد پادتن ⁴

5- تقويت توليد اينترفرون در سلول های آلوده به ويروس نيوكاسل ⁵

6- تقويت توليد كمپلمان‌ها و تنظيم عملكرد آنزيم ليپواكسيژناز كه نتيجه توليد لوكوترين‌ها می باشد ⁶.

7- افزايش اتصال سلول های نوتروفيل به سلول های اندوتليال ⁷

8- تقويت كيموتاكسی ⁸

9- نقش مثبت ويتامينC در افزايش تكثير لمفوسيت‌ها در استرس گرمايی ⁹ .

10- نقش مثبت ويتامينC در خاصيت باكتری كشی هتروفيل‌ها. ¹⁰.

11- ميزان اثرگذاری ويتامين Cبر روی وضعيت ايمنی طیور به مديريت مرغداری ، طول مدت اضافه نمودن آن به جيره، سن جوجه و تعادل ويتامينC با منشاء داخلی و خارجی بستگی دارد. ¹¹

12- استفاده از ويتامينCبه عنوان تقويت‌كننده سيستم ايمنی  طیور در بيماری ها و عوامل تضعيف كننده ‌ايمنی ¹².

13- كاهش دوره بيماری استافيلوكوكوزيس در طيور. ¹³

14- ويتامين Cباعث افزايش خاصيت آنتی اكسيدانی ويتامين E می گردد. ¹⁴.

15- بهبود تقويت توليد پادتن عليه واكسن زنده و كشته نيوكاسل به وسيله ويتامين‌های ¹⁵.

   

¹(Bedish,1992)

²(Jariwalla et al, 1996)

³(Bendish,1992)

⁴(Jari walla et al,1996)

⁵(Bendish,1992)

⁶(Moser,et al1991)

⁷(Bendish,1992)

⁸(Bendish,1992)

⁹(Uthpongsiripon,2001)

¹⁰(Andreasen,1999)

¹¹(Van Nickerk,1989)

¹²(Pardue 1984)

¹³(Levy,et al,1996)

¹⁴(Jacab,1995)

¹⁵(Pardue et al 1984 E,C)

گروه علمی_پژوهشی شرکت رادین فیدار فردا