خروج شیر با یک تحریک عصبی شروع می گردد.

بیشترین تحریک توسط تیتها (نوک پستانها ) انجام می گیرد.

با توجه به اینکه اعصاب در این قسمت بیشترند ، هر پدیده ای که به دوشش مربوط باشد نیز می تواند به عنوان یک محرک عمل کند.

اعمالی از قبیل شستن پستان گاو ، فرو بردن سر پستانک ها در محلول ضد عفونی ، سر و صدای شیر دوش و … سبب می شود تحریک عصبی به هیپوتالاموس رود که منجر می شود هورمون اکسی توسین ساخته شده ودر غده هیپوفیز ذخیر شده در خون آزاد شود.

اکسی توسین وقتی به غده پستان می رسد ، باعث می شود سلول های پوششی عضلانی (میواپتیلیال ) که حبابچه مولد شیر را احاطه کرده اند ، منقبض شوندو اندازه مجاری حبابچه ها کاهش یابدو با فشار شیر را وارد مجاری سازد.

نزدیک به 30 تا 60 ثانیه بعد از تحریک پستانها ، انقباض این سلول ها شروع می شود.

اوج تولید اکسی توسین در 1 تا 2 هفته اول شیردهی بعد از یک دقیقه پس از تحریک به دست می آید.

در 5 تا 6 هفتگی شیردهی در دو دقیقه بعد از تحریک به دست می آید.

نیمه عمر اکسی توسین نزدیک به 0.55 تا 3.6 دقیقه است و غلظت های موثر این هورمون در خون 6 تا 8 دقیقه دیده می شود.

پس لازم است هنگام فعال بودن اکسی توسین ، شیر به سرعت دوشیده شود

پس گاو بین 45 ثانیه یا 1.5 دقیقه تا 5 دقیقه بعد از شستن پستان دوشیده شود تا از این رفلکس بهره مند شود.

نزدیک به 5 دقیقه نیز زمان نیاز است تا شیردوشی تمام شود.

هرچه دوره ی پیش می رود اکسی توسین کاهش می یابد ، چنانچه ماشین شیردوش پس از تحریک با تاخیر وصل شود ممکن است تولید کاهش یابد و مقدار کمی از شیر موجود در پستان دوشیده شود.

چون تاثیر اکسی توسین بر روی سلولهای میو اپتلیال ممکن است از بین برود و شیر به مجاری حبابچه برگشت داده شود.

در این صورت برای دوشیدن کامل شیر نیاز به تحریک دیگری می باشد.

ترس و هیجان در آزاد شدن شیر اشکال ایجاد می کند.

برای حداکثر تولید شیر باید از ایجاد ترس و هیجان در خلال دوشش پرهیز کرد.

به علت رابطه اکسی توسین و آدرنالین ، ترس وهیجان مانع آزاد شدن شیر می گردد.

اگر قبل از تحریک آدرنالین در خون رها شود از آزاد شدن شیر کاملا جلوگیری می کند.

آدرنالین موجب انقباض مجاری خونی و جلوگیری از رسیدن اکسی توسین به پستان می نماید.

هر گونه استرس در زمان شیردوشی موجب تحریک اعصاب سمپاتیک و ترشح اپی نفرین را در پی دارد.

این هورمون با انقباض رگهای خونی موجب کاهش جریان خون به پستان شده و در پی آن اکسی توسین کمتر به پستان می رسد و از چسبیدن اکسی توسین به رسپتورهای اکسی توسین در سلول های میواپیتلیال جلوگیری می کند در نتیجه از اثر اکسی توسین جلوگیری می کند.

گردآورنده :

دکتر یوسف نادری (استادیار گروه علوم دامی  ،دانشگاه آزاد اسلامی واحد آستارا )