نقش گالیپرو در کنترل سالمونلا

مقدمه­ ای بر عفونت­ هاي سالمونلايي

امروزه به دلیل گسترش وسیع سالمونلا در طیور ، کنترل آن در طیور که  جهت مصرف تغذیه­ ی انسان کاربرد دارند

به شدت دارای اهمیت می­باشد.

عفونت­ هاي سالمونلايي در تمامي نقاط دنيا در حيوانات اهلي، وحشي و انسان باعث بيماري مي­شوند.

درحال حاضر شايعترين سروتيپ­ هاي بيماريزا پاراتيفوئيد در طيور، سالمونلا انتريتيديس و سالمونلا تيفي­موريوم مي­باشند

. اين عوامل، باكتري­ هاي گرم منفي ميل ه­اي شكل با ابعاد 5/1- 7/0×5-2، فاقد هاگ و كپسول، داراي تاژك­ هاي بلند و متحركند.

در محدوده دمايي 5 تا 45 درجه سانتيگراد و در محدودهpH ، 4 تا 9 مي­توانند رشد كنند.

معمولاً بيماري در جوجه­ ها در زير دو هفتگي و به ندرت در سنين بالاي 4 هفتگي ديده مي­شود.

معمولاً تلفات در كمتر از 20% گروه مبتلا اتفاق مي­افتد. جوجه ­ها ممكن است علائمي از ضعف رشد

، توقف رشد و ضعف عمومي توان بدن را نشان ­دهند.

آلودگي تخم­ مرغ ­ها با سالمونلا منجر به مرگ جنين داخل تخم مرغ و يا مرگ سريع جوجه ­هاي تازه هچ شده، می­شود.

اسهال، آلودگي پرهاي اطراف مقعد با مدفوع از نشانه ­هاي رايج است.

با افزايش سن گله مادر، افزايش نفوذ پذيري سالمونلا به داخل تخم­ مرغ رخ مي­دهد

زيرا كيفيت پوسته تخم مرغ جوجه ­كشي با افزايش سن گله مادركاهش مي­يابد.

مطالعات اخير نشان داده است كه سالمونلا انتريتيديس و سالمونلا تيفي موريوم موجود در مني خروس مي­تواند لوله تخم بر و تخمدان مرغ منتقل شده و متعاقباً سبب آلودگي تخم مرغ شود.

راههای اثرگذاری سالمونلا انتريتيديس بر طیور

1ـ ارگانيسم مي­تواند به سرعت از دستگاه گوارش عبور كند بدون آنكه در پرنده مؤثر بوده و بيماري ايجاد مي­كند.

2ـ ارگانيسم مي­تواند در دستگاه گوارش به سرعت تكثير يابد در حاليكه پرنده به ظاهر سالم و طبيعي است.

پرنده دفع كننده و پخش كننده­ی (shedder) عامل بيماريزا است.

3ـ ارگانيسم از جدار روده عبوركرده و سلول­ هاي داخلي را درگير مي­كند و سبب بيماري در پرنده مي­شود

و در صورت بهبود پرنده در زمان­ هاي خاص مي­تواند از بدن پرنده دفع وخارج ­شود.

بررسي گله از نظر سالمونلا

دركارخانجات جوجه كشي، هر دو هفته يك بار باید از سطوح داخلي هچرها

و پوسته­ هاي شكسته تخم_­مرغ موجود در سيني­ هاي هچر، كشت به عمل آيد.

جوجه­ هاي حذفي و جوجه­ هايي كه در پوسته تخم­ مرغ از بين رفته ­اند، بررسي ­شوند.

در سالن پرورش  بایدكشت از جدار كارتن، كف كارتن و پرندگان تلف شده در داخل آن صورت ­گيرد.

در دوران پرورش ،بررسي نمونه­ هاي بستر، سواب برداري از گرد وخاك صورت ­گيرد

و نيز سواب برداري از محل عبور دان از هاپر و اتصالات برق انجام ­شود.

در گله ­هاي مادر در حال تخمگذاري، سواب برداري از كف لانه تخمگذاري، پوشال موجود درآن، گرد و غبار،

پرهاي دان داخل سالن و از ميز درجه بندي تخم­ مرغ و محل ذخيره تخم­ مرغ و راهروها انجام ­شود.

در پرندگان لاين و اجداد بهتر است نمونه­ ها به دفعات بيشتري انجام شود.

در كشتارگاه ها بايد از نمونه ­هايي مانند تكه­ هايي از پوست گردن و قسمت ­هاي مختلف كشتارگاه كشت به عمل آيد.

علاوه برموارد فوق ازكف اتاقك كاميون حمل تخم مرغ، سواب برداري صورت گيرد .

درمان

 از آنتي بيوتيك ­ها به عنوان داروي پيشگيري مخلوط در دان و يا آب در جوجه ­هاي مسن و جوان و تخم ­مرغ­ هاي هچري

و داروي معالج طيور بيمار استفاده مي­شود.

سالمونلاتيفي موريوم و انتريتيديس نسبت به برخي از آنتي بيوتيك­ ها مقاومت دارويي يافته ­اند.

كنترل و پيشگيري

• تهیه تخم ­مرغ­ ها، جوجه­ ها و پولت­ ها از گله ­هاي عاري از سالمونلا
• ضد عفوني تخم­ مرغ­ هاي هچ شده و سالن­ هاي هچري (غوطه­ ور سازي تخم­ مرغ­ها در محلول گلوتارآلدئيد 5/0 درصد در دماي 40 بمدت 20 دقيقه يا گاز دادن با حداقل 600 ميلي­گرم گاز فرمالدئيد به ازاي هر متر مكعب در 20 به مدت 30 دقيقه)
• شستشوی و ضدعفوني سالن ­هاي مرغداري در فاصله بين دو دوره جوجه ريزي
• كنترل حشرات و جوندگان
• معدوم سازی بيماران جهت جلوگيري از انتقال افقي در بين سالن­ها
• ترجیحاً استفاده از غذاي پلت شده و يا خوراك فاقد منبع پروتئين حيواني
• واكسيناسيون
• نمونه ­گيري از سالن­هاي مرغداري و سواب كلواك و لاشه ­هاي مشكوك
• نگهداري تخم ­مرغ­ ها در يخچال و سردخانه
• افزودن مواد شيميايي مانند اسيد فرميك يا پروپيونيك به دان، يا گاز دادن با فرمالدئيد يا متيل بروميد(اخيراً سازمان نظارت بر مواد غذايي و دارويي ايالات متحده استفاده از محلول 37% فرمالين را به ميزان 5/2 كيلوگرم در هر تن به مدت 14 روز جهت كنترل باكتري سالمونلا در خوراك طيور مجاز اعلام كرده است)

درمان حذف رقابتي

افزايش فعاليت فلور طبيعي روده در پيشگيري از عفونت­هاي پاراتيفوئيدي مؤثراست.

اين باكتري­ها از طريق مقعد، اسپري در سطح بدن يا قطره خوراكي وارد بدن طيور مي­شوند.

مخلوطي از باكتري­هاي روده (عموماً محتويات سكوم) معمولاً جهت اين كار استفاده مي­شوند.

خوراندن كشت مخلوطي از باكتري ­هاي روده كور مرغ­ هاي گوشتي بالغ كه از 29 سويه تشكيل شده بود

به جوجه ­هاي گوشتي يك روزه از طريق آب آشاميدني و سپس رويارو كردن جوجه­ ها از راه خوراكي با سالمونلا تيفي موريوم بعد از 2 روز، نشان دادند

كه اين باكتري ­ها به سرعت در روده كور جاي گرفته، مقاومت در مقابل سالمونلا تيفي موريوم را در مقايسه با جوجه ­هاي گروه شاهد به طور مؤثري افزايش مي­دهد.

در طيور تخمگذار درمان با آنتي بيوتيك مناسب قبل از شروع تخمگذاري مي­تواند دفع مدفوعي و آلودگي تخم مرغ را در اوج توليد به مقدار بسيار زيادي كاهش دهد.

تغیرات تغذیه­ ای برای کنترل سالمونلا در طیور می­توانند به واسطه ­ی تغییر در فرمول عمومی جیره  

و یا افزودن مواردی از مواد افزودنی به آن اعمال شوند.

به طور معمول، جمعیت میکروبی روده به شدت تحت تاثیر جیره و تغییرات آن قرار دارد.

بنابراین انتظار می­رود با تغییر در ترکیبات جیره بتوان فلور میکروبی را تا حدودی کنترل نمود.

در ادامه به ذکر یکی از مهمترین راهکارهای کنترلی که استفاده از پروبیوتیک می­باشد، می­پردازیم:

طبق تعریف، پروبیوتیک به مجموعه ­ای از میکروارگانیسم ­های زنده اتلاق می­شود که بعد از مصرف توسط حیوان

، موجب بهبود سلامت حیوانات می ­شوند.

امروزه در اتحادیه اروپا لیست جامعی از پروبیوتیک­ های تایید شده تحت عنوان “تثبیت کننده های فلور روده” برای حیوانات گوناگون موجود است.

چالشی که بر سر این موضوع مطرح است، ماندگاری و دوام پروبیوتیک در طی پروسه ی پلت زنی و نیز انبارداری است.

امروزه طیف وسیعی از گونه­ های باسیلوس که تولید کننده­ ی اسپور هستند از خود در برابر حرارت مقاومت نشان داده ­اند

و توانایی خود را در جهت بهبود سیستم گوارش میزبان حتی بعد از طی پروسه ­ی حرارت دهی حفظ کرده­ اند

و در این مورد تنها نکته­ ی قابل تامل یافتن میزان مناسب و اقتصادی جهت استفاده از این نوع پروبیوتیک ­ها در خوراک است.

باکتری ­های تولید کننده ­ی اسید لاکتیک به دلیل توانایی در کاهش آلودگی سالمونلا به طور وسیعی در طیور مورد استفاده قرار گرفته ­اند

و به منظور کنترل سالمونلا در طیور به صورت تجاری در بسیاری از کشورها استفاده می­شوند.

گالیپرو (محصول شرکت بیوشم آلمان) حاوی باکتری باسیلوس سوبتلیس (DSM17299) یکی از پروبیوتیک­ های موثر می­باشد

که به دلیل خصوصیات ممتاز از جمله داشتن مقادیر فعال اسپور باسیلوس سوبتلیس به مقدار CFU 10⁹×4 و میزان مصرف 200 گرم در تن خوراک، به منظور کاهش میزان سالمونلا قابل استفاده است.

در ذیل به طور خلاصه به یکی از تحقیقات انجام شده اشاره می­شود.

باسیلوس سوبتلیس (DSM17299) به طور معنی ­داری سالمونلا را در جوجه­ های گوشتی کاهش می­دهد (ناپ و همکاران 2011).

همانطور که اشاره شد سالمونلا عامل یکی از شایع ترین مسمومیت­ های غذایی و خطر بزرگی در جهت سلامت عمومی جامعه،

در مقیاس جهانی است و طیور به عنوان یکی از مخازن اصلی این عامل بیماری زا شناخته شده است.

در گزارشات قبلی مشخص شد که یک دز از باسیلوس سوبتلیس، سالمونلا انتریکای مدفوع را کاهش داده است.

هدف این مقاله، بررسی اثر باسیلوس سوبتلیس (DSM 17299) به عنوان پروبیوتیک گالیپرو بر

1)جمعیت سالمونلا در دستگاه گوارش طیور و 2) شدینگ مدفوعی سالمونلا، می­باشد.

مواد و روش: تعداد 900 جوجه خروس یکروزه کاب در 15 پن و 60 جوجه در هر پن مورد آزمایش قرار گرفتند.

گروه­ های آزمایشی شامل (جدول1)

• گروه کنترل با جیره استاندارد
• گروه کنترل مثبت آلوده شده با سالمونلا انتریکا همراه با جیره استاندارد
• گروه آلوده شده با سالمونلا همراه با جیره استاندارد مکمل شده با باسیلوس سوبتلیس (CFU/g feed 10⁵×8)

نتایج مندرج در جدول3 نشان می­دهد که جوجه ­های تغذیه شده با باسیلوس سوبتلیس در مقایسه با گروه شاهد

و گروه کنترل سبب 58 درصد کاهش معنی­ داری  در میزان سالمونلا شدند. 

همچنین تغذیه با باسیلوس سوبتلیس به طور معنی­ داری سالمونلا را در نمونه­ های سکوم جوجه ­های گوشتی به میزان 3 لوگ کاهش داد (جدول4).

این کاهش در میزان سالمونلا نه تنها اثرات مثبتی بر تولید پرنده داشته، بلکه به سلامت غذای انسان نیز کمک شایانی کرده است.

همچنین نتایج این تحقیق نشان داد که در 42 روزگی بهبود عددی در ضریب تبدیل غذایی و وزن بدن در گروه ­های دریافت کننده باسیلوس سوبتلیس در مقایسه با گروه شاهد مشاهده شده است (جدول4).

در نهایت نتایج این تحقیق نشان داد که(گالیپرو)  باسیلوس سوبتلیس (DSM17299) به طور معنی­ داری سالمونلا را در دستگاه گوارش طیور کاهش داده

و از طرفی سبب کاهش آلودگی لاشه در کشتارگاه و بهبود ایمنی غذایی مصرف کنندگان شده است.

گروه علمی-پژوهشی رادین فیدار فردا